PORADY SPECJALISTÓW
Zaburzenia erekcji
Seksualność jest ważną częścią naszego życia i problemy z nią związane mogą prowadzić zarówno do znaczcych psychicznych konsekwencji u mężczyzny dotknitego tą dysfunkcją, jak i do rozpadu więzi w związku. Dla wielu mężczyzn sprawność seksualna jest warunkiem dobrego samopoczucia, korzystnej samooceny i w związku z tym trudności w tym zakresie mog być odbierane wręcz przesadnie i prowadzić do stanów depresyjnych. Z kolei satysfakcjonujce współżycie seksualne jest oczywistym, choć z pewnością nie jedynym i dla większości osób niewystarczającym warunkiem zadowolenia ze związku. Dlatego zaburzenia erekcji są problemem dwojga ludzi.
Obecnie możliwe jest skuteczne i bezpieczne leczenie większości przypadków zaburzeń erekcji. Zarówno lekarze, jak i pacjenci wymagają, aby stosowana terapia była skuteczna, bezpieczna, dobrze tolerowana, akceptowana przez partnerkę i dyskretna, a także by umożliwiała spontaniczność w podejmowaniu kontaktów seksualnych. Dominującym elementem terapii są leki przyjmowane doustnie. Coraz częściej w sytuacji zaburzeń erekcji pacjenci stosują leki przepisane przez lekarza. W niektórych przypadkach, gdy niezdrowy styl życia i wynikające z niego przemęczenie obniżają jakość erekcji, mężczyźni mogą sięgać też po dostępne na rynku suplementy diety, które – nie zastępując leków – wspomagają ich sprawność seksualną. Zaburzeniem erekcji (ED) określa się sytuację, w której mężczyzna nie jest zdolny do osiągnięcia lub utrzymania wzwodu w stopniu wystarczającym do odbycia satysfakcjonującego stosunku. Pod względem medycznym ED definiowane jest jako niemożność osiągnięcia wystarczającego wzwodu w co najmniej 25% podejmowanych prób. Zaburzenia erekcji bywają przewlekłe. Przyczyn zaburzeń erekcji jest wiele i są nimi zarówno czynniki fizyczne, jak i psychiczne.
Obecnie coraz częściej uważa się, że u większości pacjentów kłopoty ze wzwodem są uwarunkowane połączonymi czynnikami organicznymi i psychogennymi. Przyczyny organiczne są związane z nieprawidłowościami i uszkodzeniami naczyń i ciał jamistych prącia, niektórymi zaburzeniami neurologicznymi i hormonalnymi, chorobami (np. cukrzyca, stwardnienie rozsiane, urazy rdzenia kręgowego, nadciśnienie tętnicze, choroby serca, nerek) i zabiegami chirurgicznymi gruczołu krokowego. Czynniki organiczne powodujące zaburzenia erekcji to także: obniżenie się poziomu testosteronu, rak prostaty i inne schorzenia gruczołu krokowego. Zaburzenia mogą być też związane z przyjmowaniem leków (m.in. przeciw nadciśnieniu tętniczemu, przeciwdepresyjnych, uspokajających) oraz narkotyków, paleniem tytoniu i nadużywaniem alkoholu. Warto pamiętać, że kłopoty z erekcją mogą towarzyszyć każdej chorobie (nawet przeziębieniu), która przejściowo powoduje u mężczyzny zmęczenie i osłabienie. Przyczyny psychoge$nne wiążą się z ośrodkowym blokowaniem mechanizmów erekcji powstającym bez urazów fizycznych, jak np. lęk przed niezdolnością do odbycia stosunku, niska samoocena, problemy w istniejącym związku, zahamowania w odniesieniu do aktu seksualnego spowodowane np. wcześniejszymi złymi doświadczeniami. Ważną przyczyną zaburzeń erekcji jest niski popęd płciowy. Przyczyną psychogenną ED może być także depresja oraz lęk przed ciążą partnerki lub zakażeniem się chorobami przenoszonymi drogą płciową. Lista przyczyn lęków, które mogą być czynnikiem zaburzeń erekcji, jest długa. Możemy na niej odnaleźć m.in. problemy związane z identyfikacją płci, rygoryzm wychowawczy lub ortodoksję religijną, zaburzenia więzi rodzinnych, problemy życiowe, urazy i molestowanie seksualne, niepewność związaną ze sprawnością seksualną, utratę partnerki lub odrzucenie, heterofonię (oznacza obawę przed płcią przeciwną), obawę przed intymnością i utratą atrakcyjności i wiele innych. Niektóre lęki związane są też z budową fizyczną mężczyzny.
Odrębną kwestią jest podeszły wiek, który – wbrew powszechnemu mniemaniu – jest najmniej ważną spośród fizycznych przyczyn zaburzeń erekcji. Mężczyzna po sześćdziesiątce może mieć erekcje rzadziej i wolniej osiągać orgazm, ale jego życie seksualne jest dalekie od zakończenia. Upływ czasu jest nieunikniony, a podejście do niego to istotna sprawa. Fałszywe i nierealistyczne oczekiwania wobec wydolności seksualnej w starszym wieku mogą w istocie prowadzić do problemów seksualnych o podłożu lękowym. Zmiany fizjologiczne rzeczywiście powodują zwolnienie reakcji seksualnych, ale nie ma powodu, by zaniechać seksu w ogóle. W Polsce dysfunkcje erekcji są najczęściej leczone przez urologów, seksuologów i andrologów.
Wyniki badań mężczyzn(1) potwierdzają bardzo dużą skalę i złożony obraz zjawiska dysfunkcji erekcji. Okazuje się, że mniej niż połowa respondentów deklaruje, iż prawie zawsze bądź zawsze była w stanie utrzymać erekcję podczas stosunku seksualnego. Zestawienie odpowiedzi badanych mężczyzn z ich wiekiem wyraźnie pokazuje, że kłopoty z erekcją nie odnoszą się tylko do respondentów z najstarszej kategorii wiekowej, to jest 40 – 49 lat, ale dotykają także pozostałych badanych. Na zaprezentowanym wykresie można łatwo dostrzec relatywnie wysoki odsetek zaburzeń erekcji u najmłodszych badanych. Jest to zjawisko charakterystyczne dla młodych mężczyzn, warunkowane rozwojowo. Można je także odnieść do charakteru ich aktywności seksualnej (brak doświadczeń, konieczność dostosowania się do wrażliwości i oczekiwań nowego partnera itp.).
Więcej uwagi problemowi dysfunkcji erekcji poświęcono w toku badań osób starszych. Niemal co trzeci badany mężczyzna po 50. roku życia(2) przyznał się, że występują u niego kłopoty z erekcją. Rezultaty badań wskazują, że kłopoty z erekcją ma co dziesiąty mężczyzna w wieku 50 – 59 lat (13%). W przypadku mężczyzn po 70. roku życia podobne problemy deklaruje już co drugi (55%). Tak więc wiek jest naturalnym i znaczącym czynnikiem warunkującym występowanie dysfunkcji erekcji. Należy jednak pamiętać o tym, iż przyczynami pierwotnymi mogą tu być inne czynniki, takie jak zmniejszenie się poziomu testosteronu, pogarszanie się zdrowia i ogólnej wydolności organizmu, a także, być może to kwestia najważniejsza, zmniejszenie się lub utrata pożądania kobiet bądź stałej partnerki. O innych czynnikach mogących powodować nasilenie dysfunkcji erekcji wspomniano na początku tego opracowania.
Kłopoty z erekcją a wiek Mężczyźni po 50. roku życia, dane w %, N = 900, 2007 r.
| Wiek | występowanie kłopotów z erekcją | ||
| NIE | TAK | Brak odpowiedzi | |
| 50-59 lat | 80,3 | 13,3 | 6,4 |
| 60-69 lat | 57,0 | 34,8 | 8,2 |
| 70 lat i więcej | 31,1 | 55,3 | 13,6 |
Mężczyznom po 50. roku życia zadano szereg pytań, aby uzyskać obraz ich podejścia do dysfunkcji erekcji. Dla wielu mężczyzn dysfunkcje erekcji i ich leczenie to nadal sprawa bardzo osobista czy wręcz wstydliwa. Ponad jedna trzecia (38%) badanych jest zdania, że leczenie zaburzeń erekcji powinno być zachowane w tajemnicy. Niemal tyle samo respondentów (33%) ma w tym zakresie poglądy ambiwalentne. Z kolei wielu respondentów rozumie i akceptuje fakt, iż kłopoty z erekcją dotyczą także ich związku. Ostatnie lata, naznaczone wprowadzeniem na rynek środków farmakologicznych wspierających mężczyzn, u których występują zaburzenia erekcji, wpłynęły na poprawienie jakości życia tych osób, które z terapii skorzystały. Cieszy więc, że poglądy respondentów w starszym wieku wskazują na dużą skalę zrozumienia tej dysfunkcji i wiedzę na temat możliwości leczenia.
Dzisiaj ważne jest, aby przekonać mężczyzn, że troska o zdrowie, w tym zdrowie seksualne, wymaga rezygnacji z traktowania sprawności seksualnej w kategoriach heroicznych na rzecz przyjęcia poglądu, iż niezbędnym składnikiem zdrowia i warunkiem satysfakcji z życia seksualnego jest komunikacja. Trzeba wreszcie przezwyciężyć sytuację, w której to, co Polakom najlepiej w seksie wychodzi, to opowiadanie o nim dowcipów.
Prof. dr hab. Zbigniew Izdebski
Przypisy
1. Badania Z. Izdebskiego: Wiedza na temat HIV/AIDS. Zachowania seksualne Polaków, próba badawcza 3200 osób, badania zrealizowane na zlecenie Ministerstwa Zdrowia przez TNS OBOP w 2005 r. Dla potrzeb prezentowanej tu diagnozy seksualności osób dorosłych wyniki badań zostały ponownie przeliczone w odniesieniu do kategorii wiekowej 18 – 49 lat.
2. Z. Izdebski, Seksualność osób po 50. roku życia, badanie zrealizowane przez TNS OBOP, próba ogólnopolska 1800 osób, badania zrealizowano w 2007 r. przy wsparciu Eli Lilly.